- naam
- De Huisman
- modeltype
- Kantige molen, stellingmolen
- functie
- specerijenmolen
- bouwjaar
- herbouwd
- 1955 / 2010
- bedrijfsvaardigheid
- Maalvaardig
- bestemming
Vh. het malen van mosterd; thans buiten bedrijf
- adres
-
Kalverringdijk 23
1509 BT Zaandam - Toon op Google Maps met andere molens in de buurt
- Toon op Google Maps met andere molens in de buurt
- Ten Bruggencate-nr.
- 04911 bis bis
- oude dbnr.
- B752
- Meest recente aanpassing
- | Tellerstand
Molen De Huisman, Zaandam
Zaandam, Noord-Holland
b
locatie
- plaats
- Zaandam
- plaatsaanduiding
- gemeente
- Zaanstad, Noord-Holland
- kadastrale aanduiding
- Gemeente Zaandam, sectie A, nr. 1184
- geo positie
-
X: 116231, Y: 498530N: 52.47313, O: 4.81662
- biotoopwaarde
- 4 (aanvaardbaar)
- landschappelijke waarde
- Groot, dominerende functie temidden van de houtbouw op de Zaanse Schans.
contact en bezoek
- bezoek/postadres
-
Kalverringdijk 23
1509 BT Zaandam - molenaar
- Paul Buurmans / Job de Groen / Lenneke Sipkes / Joop Broodbakker
- telefoon
- 075-6168888
-
info@indieswelvaren.com
- website
- www.mosterdmolen.nl
- social media
- open voor publiek
- ja
- open op zaterdag
- ja
- open op zondag
- ja
- op afspraak
- nee
- openingstijden
Dagelijks 10:00 - 17:00 uur.
- toegangsprijzen
- winkelinformatie
Verkoop van mosterd, specerijen en souvenirs.
- meelverkoop
- nee
- museuminformatie
- gericht op scholen
- nee
- bijzonderheden
- fietsroute
- fietsroute in de buurt van De Huisman via fietsnetwerk.nl
- social media
constructie
- modeltype
- Kantige molen, stellingmolen
- krachtbron
- wind
- kenmerken
- functie
- romp
- Grenen achtkant, gedekt met hout, geheel groen geverfd, op houten onderbouw met aangebouwde schuur
- kap
- Gedekt met hout, geheel groen geverfd
- inrichting
Twee koppel kantstenen, één koppel kruidenkantstenen en één koppel maalsteentjes voor peper.
- versieringen
Eenvoudige baard met de jaartallen '1805' en '1955'.
- plaats bediening
- stellingmolen
- bediening kruiwerk
- buitenkruier
- plaats kruiwerk
- bovenkruier
- kruiwerk
- Neutenkruiwerk; kruihaspel met zes spaken
- vlucht
- 11,40 m.
- vang
- Vlaamse vang; vangbalk met haak; vangstok
- hoogte
- van de stelling: 7,40 m.
- wiekvorm
- Oud-Hollands
- wiekenkruis
-
fabrikant roenummer positie bouw fabricagejaar jaar gestoken positie jaar verdwenen lengte Buurma 253 binnen 1991 1991 binnen aanw. 11,40 Buurma 254 buiten 1991 1991 buiten aanw. 11,40 Beudeker g.n. buiten 1964 1964? buiten 1991 11,40 Beudeker g.n. binnen 1964 1964? binnen 1991 11,40 - wiekverbeteringen
Deze molen heeft nooit een wiekverbetering ondergaan
- bovenas
-
fabrikant asnummer fabricagejaar jaar gestoken jaar verdwenen lengte As g.n., Utrechtsche IJzergieterijg.n. 1865 1865 aanw.
verwijzingen
- allemolens.nl
- Kijk op allemolens.nl voor historische foto's en documenten van deze molen
- externe verwijzingen
- 360 graden VR opnames
- monument
- 40091
- inventarisnummer
- NH113
eigendom
- eigenaar
- Vereniging De Zaansche Molen
- eigendomsvorm
- Vereniging
geschiedenis
- toestand
- werkend
- bouwjaar
-
?
- bedrijfsvaardigheid
- Maalvaardig
- bestemming
Vh. het malen van mosterd; thans buiten bedrijf
- molenmaker
- Onbekend (1786) Fa. Gebr. Husslage, Zaandijk (1955)
- afkomstig van
- omwentelingen
- geschiedenis
-
Het bouwjaar van de molen is niet met zekerheid bekend, vaak wordt 1786 genoemd. In 1802 was hij inderdaad aanwezig, want in dat jaar werd de molen voor ƒ 825,-- gekocht door Johannes de Vries Pzn.
In deze molen werd in het verleden snuif gemaakt. Hiervoor werd tabak fijngehakt door middel van stampers die van messen waren voorzien. In de Zaanstreek zijn verscheidene van deze molens in gebruik geweest, maar vele sneuvelden tijdens Napoleons Continentale stelsel bij gebrek aan grondstoffen.
Toen de tabak weer ruimschoots beschikbaar kwam waren er nog maar enkele van deze molens over. De Huisman bleef uiteindelijk als enige over en was tot omstreeks 1902 voor de snuiffabricage in bedrijf. In deze molen stond eertijds een rij van 10 stampers die De Valk werd genoemd. Op de onder- en voorree, dwarsbalken waartussen de stampers waren opgesloten, stond op een witte ovale ondergrond een groene valk afgebeeld. Hoewel men destijds de herkomst ervan niet meer kende, zijn ze ongetwijfeld afkomstig geweest uit de vroegere verf- en snuifmolen De Valk te Wormerveer, gebouwd in of kort voor 1749 en vermoedelijk verdwenen in de eerste helft van de 19de eeuw.
Later is De Huisman tevens ingericht voor de fabricage van mosterd. Voor de bereiding van mosterd werd verzuurde wei - een afvalproduct van de kaasmakerij - gebruikt, die per schuit werd opgehaald bij kaasmakende boeren te Westzaan en Assendelft. Dit werd gemengd met mosterdzaad, dat door middel van kleine horizontale steentjes werd gemalen op een wijze zoals in korenmolens.
Het ronde zaad, geel of bruin en soms gemengd, liep vanuit een kaar in het gat van de maalsteen terwijl vanuit een boven de steen hangend vaatje eveneens een straaltje wei in dat gat liep. Mosterdzaad en wei kwamen onder de steen te samen en werden daar tot een brijachtige massa vermalen, waarna de mosterdpap in een vat werd opgevangen.
In 1912 werd de molen gekocht door Gerbrand de Vries Pzn. die hem liet inrichten tot zaagmolen en kistenfabriek. Dit bedrijf beschikte behalve over windaandrijving ook over een gasmotor, die in 1924 door een elektromotor werd vervangen.
In de Tweede Wereldoorlog is er nog op windkracht gedraaid om elektriciteit op te wekken. Spoedig daarna raakte de molen in verval en na nog enkele jaren met kaal gemaakte roeden te hebben gestaan is hij in 1955 afgebroken en herbouwd op het pakhuis De Haan aan de Zaanse Schans. Aan het Blauwe Pad kon de molen niet gehandhaafd blijven, omdat de gemeente Zaandam daar plannen had voor grootschalige woningbouw. De kantstenen en de builen die toen werden geplaatst waren afkomstig uit de voormalige specerijmolen Het Indiës Welvaren te Zaandam (die later onder de naam 'De Jonge Dirk' te Westzaan aan een nieuw leven zou beginnen).
Na de herbouw op de Zaanse Schans heeft de familie Bosman nog even op windkracht gemalen, maar al spoedig vestigde men in de schuur een elektrische mosterdmalerij. Productief malen op windkracht vond daarna nauwelijks meer plaats; wél draaide de molen veelvuldig en speelde ook een belangrijke rol als blikvanger op de jaarlijks door honderdduizenden toeristen bezochte Zaanse Schans.
In de herfst van 2001 kreeg deze molen een geheel nieuwe kap, gemaakt door molenmakerij Saendijck. Aangezien de kammen uit de bovenbonkelaar niet meer werden aangebracht kon de molen onbeperkt draaien maar was malen, zonder extra werkzaamheden, niet mogelijk.
In 2007 werd de mosterdproductie verplaatst naar Wormerveer; de molen bleef evenwel in gebruik als verkooppunt. Op dat moment was ook al duidelijk, dat hier constructief veel moest gebeuren: de onderbouw was verzakt en aan ingrijpend herstel toe.
Uiteindelijk resulteerde dit in een groot reconstructieplan: de molen zou het aanzien terugkrijgen, zoals op de oude locatie aan het Blauwe Pad te zien was geweest. Dit hield in: herbouw van de onderbouw; terugrestaureren van pakhuis De Haan (waarop de molen in 1955 was geplaatst); alle maalwerktuigen naar de nieuwe onderbouw, opdat een toegankelijke specerijmolen op een hogere onderbouw werd verkregen. Omdat de molen zelf door dit alles ook wat hoger kwam te staan, zouden ook uitstraling en windvang worden verbeterd. Op 22 januari 2010 is daadwerkelijk begonnen: nadat de roeden waren gestreken, zijn kap en achtkant van 'De Haan' afgetild.
Op 23 december 2010 werden achtkant en kap op de nieuwe onderbouw geplaatst en in de loop van 2011 werd de molen verder maalvaardig gemaakt. Op 17 september 2011 volgde de officiële ingebruikname door de beschermheer van De Hollandsche Molen, prins Johan Friso
foto's
- foto's
-
Molen 04911 bis bis De Huisman (Zaandam)Job de Groen (24-6-2023)Molen 04911 bis bis De Huisman (Zaandam)Piet Glasbergen (12-3-2013)Molen 04911 bis bis De Huisman (Zaandam)Piet Glasbergen (15-2-2017)Molen 04911 bis bis De Huisman (Zaandam)Piet Glasbergen (6-10-2016)Molen 04911 bis bis De Huisman (Zaandam)Piet Glasbergen (15-2-2017)Molen 04911 bis bis De Huisman (Zaandam)Piet Glasbergen (15-2-2017)Molen 04911 bis bis De Huisman (Zaandam)Piet Glasbergen (15-2-2017)Molen 04911 bis bis De Huisman (Zaandam)Tekening van het beoogde nieuwe uiterlijk van De Huismane verbouwing, gezien vanaf de Zaan.Molen 04911 bis bis De Huisman (Zaandam)Matthieu Hoogduin (12-4-2014)Molen 04911 bis bis De Huisman (Zaandam)Frank Moerland (11-8-2014)Molen 04911 bis bis De Huisman (Zaandam)Een gedeelte van het ingenieuze binnenwerk van de Huisman.
Matthieu Hoogduin (12-4-2014).Molen 04911 bis bis De Huisman (Zaandam)Piet Glasbergen (15-2-2017)Molen 04911 bis bis De Huisman (Zaandam)De Huisman in de gedaante van 1955 tot 2010.
Op de achtergrond onder meer De Poelenburg, die op dat moment even zonder roeden staat en in een nieuwe groene jas wordt gestoken.
Rob Pols (19-7-2005).
draag zelf bij
- teksten
- tekstbijdragen over deze molen insturen | Wilt u specifiek iets kwijt over een roede, as of motor, klik dan daar op het rode envelopje ✉︎ behorende bij het betreffende object.
- foto's
- foto's insturen