Molen Gnephoekpolder, Gnephoekmolen (3e), Alphen aan den Rijn

Alphen aan den Rijn, Zuid-Holland
v

korte karakteristiek

naam
Gnephoekpolder, Gnephoekmolen (3e)
modeltype
Kantige molen, grondzeiler
functie
poldermolen
bouwjaar
verdwenen
toestand
restant
Toon op Google Maps met andere molens in de buurt  
Toon op Google Maps met andere molens in de buurt
Ten Bruggencate-nr.
00055
oude dbnr.
V51
Meest recente aanpassing
| Algehele revisie gegevens
media-bestand
Molen 00055 Gnephoekpolder, Gnephoekmolen (3e) (Alphen aan den Rijn)
De complete windmolen (Foto: n.n.)

locatie

plaats
Alphen aan den Rijn
plaatsaanduiding
's-Molenaarspad 1, 2401 NZ
gemeente
Alphen aan den Rijn, Zuid-Holland
streek
Rijnland
geo positie
X: 104140, Y: 462570
N: 52.14897, O: 4.64410

constructie

modeltype
Kantige molen, grondzeiler
krachtbron
wind
functie
romp
achtkant
inrichting

Scheprad 5,20 m Ø, 50 cm breed

De taak van de voormalige molen werd een tijd lang overgenomen door een "Agricco-Werkspoor windmotor" met vijzel.

plaats bediening
grondzeiler
bediening kruiwerk
buitenkruier
plaats kruiwerk
bovenkruier
vlucht
23,85 m
bovenas
fabrikant asnummer fabricagejaar jaar gestoken jaar verdwenen lengte
Sterkman & Zn, wed. A. ✉︎ 189 1862 1862 1926 05,00
afbeelding van onze ondersteuners

geschiedenis

toestand
restant
bouwjaar
verdwenen
Deze molen werd in 1926 onttakeld en gedeeltelijk afgebroken.
geschiedenis

Het ambacht Oudshoorn werd omstreeks het begin van de dertiende eeuw door het graven van de Heimanswetering in twee gedeelten gesplitst, een oostelijk en een westelijk deel.
Het kleinere westelijk deel dat later de naam Gnephouck kreeg, moest toen zelfstandig voor zijn waterhuishouding zorgdragen, en dat vond al vroeg plaats.

Bekend is dat de Gnephoekpolder in 1442 bestond. Uit rond 1450 dateert de eerste vermelding van een watermolen, uitslaand naar het zuiden op de Oude Rijn. Dit was vermoedelijke de oudste molen van de streek. In 1501 werd de molen vernield door noodweer.

1501: De vervangende molen werd in 1501 een stukje noordelijker herbouwd, halverwege de molenwetering, en sloeg uit op de Heimanswetering. 

1756:  De Dijkgraaf en Hoogheemraden van Rijnland gaven toestemming voor het uitvenen van de Polder Vrouwgeest en het noordelijk deel van de Gnephoek. Daartoe werden de polders tijdelijk gemeengelegd, het Molentge in Vrouwgeestpolder (Tenbruggencatenummer 08084) nam de bemaling voor zijn rekening.

In 1813 waren de uitvening en de drooglegging voltooid en werden de polders weer gescheiden. Het noordelijk deel van de Gnephoek bleef echter bij de Polder Vrouwgeest horen.

In 1847 werd de wipmolen gesloopt en vervangen door een schepradmolen 80 m bewesten de hoek van de Molenwetering en de Heimanswetering. De bouwers waren Adrianus Vermeulen uit Koudekerk, en Johannes Oudshoorn uit Warmond, beide timmerman en molenmaker, voor ƒ 9999.

1926: Deze molen werd in 1926 onttakeld en gedeeltelijk afgebroken. De taak van de voormalige molen werd een tijd lang overgenomen door een "Agricco-Werkspoor windmotor" met vijzel. 

In 1933 ging men voor de bemaling van de polder van 219 ha over op dieselbemaling omdat men toch niet tevreden was met de windmotor. De originele Humboldt Deutz ééncilinder ruw-olie-dieselmotor van 24 pk en de vijzel bleven tot 1983 in gebruik, beide zijn nog in de molenstomp aanwezig.

In 1984 nam de gemeente de stomp over van het waterschap vanwege geluidshinder voor de bewoners van het nabijgelegen industrieterrein, maar hij wordt nog steeds bewoond.

Bronnen:
- "Middeleeuwse watermolens in Hollands polderland", A. Bicker Caarten, 1990.
- "De Viersprong", molenbijlage bij nr. 51, 1997, Historische Vereniging Alphen aan den Rijn.
- "De molen(s) van de Gnephoek", artikel door P. Leeflang. Beide met dank aan H. van der Kaay.

nog waarneembaar

Woonhuis in afgeknotte molen.

foto's

foto's